උදෑසන වැස්ස තරමක් නතර වී තිබුණි.
වෙලේගෙදර පිටුපසින් එන තෙත් පසෙහි සුවඳ මුළු මිදුල පුරාම පැතිර තිබුණේය. රෑ පුරා වැටුණු වැස්ස නිසා අඹ ගසෙහි කොළ මත තවමත් දිය බිඳු රැඳී තිබුණි. ඒවා අතරින් උදෑසන හිරු එළිය වැටෙන විට, කොළ අගින් එකින් එක බිමට වැටුණු දිය බිඳු කුඩා වීදුරු කැට වගේ දිලිසුණේය.
සඳමාලි උදේම අවදි වී සිටියාය.
ඇය සුපුරුදු පරිදි ආච්චිට උදව් කරමින් කුස්සියේ වැඩ කළාය. සුදු පැහැති කුඩා මල් රටාවක් තිබූ චීත්තයක් ඇඳගෙන සිටි ඇය, කොණ්ඩය පිටුපසට ගැට ගසාගෙන සිටියාය.
ආච්චි තේ කෝප්ප දෙකක් සූදානම් කරමින් සිටියාය.
“අද අර මහත්තයා එක්ක දොළ බලන්න යනව නේද?”
සඳමාලිගේ අත මොහොතකට නතර විය.
“ඔව්…”
ඇය එපමණක් කීවාය.
ආච්චි ඇය දෙස බැලුවාය.
“දොළ හරියට පෙන්නන්න. එහෙම නැත්නම් කොළඹින් ආපු මනුස්සයා අපේ ගම මැද අතරමං වෙයි.”
ආච්චි සිනාසුණාය.
සඳමාලිත් මඳ සිනහවක් පෑවාය.
ඇය නොදැනුවත්වම තමන්ගේ කොණ්ඩය අතගා බැලුවාය.
ඒ මොහොතේ ඇයට තමන් එසේ කළේ ඇයිදැයි තේරුණේ නැත.
අරවින්ද වෙලේගෙදර ඉස්තෝප්පුවේ සිටියේය.
ඔහු සුදු කමිසයක් ඇඳගෙන, අත් දෙක වැලමිට ළඟට නමාගෙන සිටියේය. අතේ තිබූ පැරණි ලියුම ඔහු නැවත වරක් කියවා බැලීය.
“…දොළේ දිය අඩු වූ විට…”
එතැනින් පසු වචන නොතිබුණි.
කඩදාසියේ ඉතිරි කොටස ඉරාගෙන තිබුණි.
“යමුද?”
සඳමාලිගේ හඬ ඇසුණි.
අරවින්ද හිස ඔසවා බැලීය.
ඔවුන්ගේ ඇස් මොහොතකට එකිනෙකා හමුවිය.
සඳමාලිගේ බැල්ම වහාම බිමට වැටුණි.
“යමු.”
අරවින්ද මඳ සිනහවක් පෑවේය.
ඔහුගේ ඒ සිනහව ඇයට පෙනුණත්, ඇය ඒ ගැන කිසිවක් නොකියා ඉස්තෝප්පුවෙන් පහළට බැස්සාය.
ආච්චි දොර අසල සිට ඔවුන් දෙදෙනා දෙස බලා සිටියාය.
ඇය කිසිවක් කීවේ නැත.
ඇගේ මුහුණේ තිබුණේ ඉතා සුළු සිනහවක් පමණි.
කුඹුකේ දොළට යන පාර එතරම් දිග නොවීය.
එහෙත් වැස්සෙන් පසු එය වෙනස් ලෝකයක් වගේ පෙනුණි.
පාර දෙපස තෙත් තණකොළය. තැනින් තැන මඩ වළවල්ය. කුඩා කුරුල්ලෝ තෙත් අතු අතරින් පැන පැන යති.
සඳමාලි ඉදිරියෙන් ගියාය.
අරවින්ද ඇය පසුපසින් ඇවිද ගියේය.
“ඔයා මේ පාර හැමදාම යනවද?”
“දොළටද?”
“ඔව්.”
“ඉස්සර නම්… තාත්තත් එක්ක යනවා.”
ඇගේ හඬ මඳක් වෙනස් විය.
අරවින්දට ඒ වෙනස තේරුණි.
“ඔයාගේ තාත්තා ගැන මට ලියුම්වල කියලා තිබුණා.”
සඳමාලි මොහොතකට නතර වූවාය.
“මම?”
“ඔව්. ඔයා ලියපු ලියුමක තිබුණා. ‘තාත්තා මේ දොළට යන්න ආසයි’ කියලා.”
ඇය ඔහු දෙස බැලුවාය.
“ඔයාට ඒක මතකද?”
“මතකයි.”
ඒ පිළිතුර ඇය බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා සරල විය.
එහෙත් ඇගේ සිතේ කොහේ හෝ තැනක ඒ වචනය රැඳුණි.
මතකයි.
ඔහු ඇය ලියූ දේවල් මතක තබාගෙන සිටී.
ඒ ගැන තවත් කිසිවක් නොකියා ඇය නැවත ඉදිරියට ගියාය.
දොළේ ශබ්දය ඔවුන්ට මුලින්ම ඇසුණේ ගස් අතරින්ය.
“ඒක තමයි.”
සඳමාලි අත දිගු කළාය.
ගස් අතරින් කුඩා දියපාරක් පෙනුණි.
කුඹුකේ දොළ.
වැස්ස නිසා දිය තරමක් වැඩිවී තිබුණි. කළු ගල් අතරින් සුදු පෙණ නගමින් දිය පහළට ගලා ගියේය.
අරවින්ද දොළ අසලට ගියේය.
ඔහු වටපිට බැලුවේ සාමාන්‍ය සංචාරකයෙකු මෙන් නොවීය.
ගස්.
ගල්.
දොළේ වංගුව.
ඉවුරේ උස.
ඔහු සියල්ල මතක තබා ගන්නා බවක් පෙනුණි.
සඳමාලි ඔහු දෙස බලා සිටියාය.
“මොනවද හොයන්නේ?”
අරවින්ද මොහොතකට ඇය දෙස බැලීය.
“තවම දන්නෙ නෑ.”
ඇය පුදුමයෙන් සිනාසුණාය.
“දන්නෙ නැතුව හොයන්නේ කොහොමද?”
“සමහර දේවල් හොයාගන්න කලින් ඒවා මොනවද කියලා දැනගන්න බැහැ.”
ඒ වචනය ඇයට තේරුණේ නැත.
එහෙත් ඔහුගේ මුහුණේ තිබූ බැරෑරුම් බව නිසා ඇය තවත් ප්‍රශ්න නොකළාය.
ඒ අතරතුර, ගමේ අනෙක් පැත්තේ…
මාලිනී සහ රොෂාන් උදෑසන තේ පානය කරමින් සිටියහ.
ඔවුන්ගේ නිවසේ ජනේලයක් තවමත් සම්පූර්ණයෙන් වසා නොතිබුණි.
පිටතට එන සුළඟ නිසා සුදු තිරය සෙමින් සෙමින් සෙලවුණි.
රොෂාන් කෝප්පය මේසය මත තබා මාලිනී දෙස බැලීය.
“අදත් වැස්ස එයි වගේ.”
“එන්න ඕනෙ.”
“ඇයි?”
“වැස්සට මේ ගම ලස්සනයි.”
මාලිනී සිනාසුණාය.
රොෂාන් ඇගේ අත අල්ලා ගත්තේය.
ඇය ඔහුගේ අත ඉවත් නොකර, තවත් ළංවී ඔහුගේ උරහිසට හිස තැබුවාය.
ඉන්පසු ඔහුගේ කම්මුලට කුඩා සිපගැනීමක් දුන්නාය.
එය දකින්නට කිසිවෙකු සිටියේ නැතැයි ඔවුන් සිතුවහ.
එහෙත් පාරේ ඈත සිටින කෙනෙකුගේ දෑසට, ජනේල තිරය අතරින් ඒ සෙවණැලි මොහොතකට පෙනුණි.
සඳමාලි නොවීය.
ඇය ඒ වෙලාවේ කුඹුකේ දොළ අසලය.
එහෙත් එවැනි දර්ශන ඇගේ මතකයේ වෙනත් දවසකදී නැවත මතුවීමට නියමිතව තිබුණි.
කුඹුකේ දොළ අසලදී සඳමාලි ගලක් මත වාඩි වූවාය.
අරවින්ද තවමත් වටපිට බලමින් සිටියේය.
“අරවින්ද…”
“ම්ම්?”
“ඔයාගේ තාත්තා මෙහෙ ආවද?”
ඔහුගේ මුහුණ වෙනස් විය.
“මට හරියටම දන්නෙ නෑ.”
“එහෙනම්?”
“එයාගේ ලියුමක මේ දොළ ගැන තිබුණා.”
සඳමාලි ඔහු දෙස බැලුවාය.
“මොනවද තිබුණේ?”
අරවින්ද ඇගේ දෑස් දෙස බැලීය.
ඇය ඔහුගේ දෑස්වලින් තමන්ට නොකියන යමක් තිබෙන බව පළමු වරට පැහැදිලිව දැනුණාය.
“තවම ඒක කියන්න බෑ.”
“ඇයි?”
“මටම ඒක සම්පූර්ණයෙන් තේරෙන්නෙ නැති නිසා.”
ඇය මඳක් හිස නැමුවාය.
“හරි.”
එපමණකි.
නමුත් ඇය නැවත ඔහු දෙස බැලූ විට, ඔහුත් ඇය දෙස බලා සිටියේය.
මෙවර ඇය වහාම බැල්ම ඉවත් කළේ නැත.
තත්පරයක්.
තවත් තත්පරයක්.
දෙදෙනා අතර කිසිදු වචනයක් නොතිබුණි.
දොළේ ශබ්දය පමණක් ඇසුණි.
ඊළඟ මොහොතේ සඳමාලි සිනහවක් පෑවාය.
“අපි ආපහු යමුද?”
“යමු.”
ඔවුන් දෙදෙනා නැගිට ගත්හ.
ඒ ගමනේදී ඔවුන් අතර දුර පෙරට වඩා ටිකක් අඩු විය.
ආපසු වෙලේගෙදරට පැමිණෙන විට ආච්චි ඉස්තෝප්පුවේ සිටියාය.
සඳමාලි ඇය දෙස බැලීය.
ආච්චි කිසිවක් නොකියා අරවින්ද දෙසත්, පසුව සඳමාලි දෙසත් බැලුවාය.
ඇගේ දෑසට යමක් හසුවී තිබුණි.
දොළට ගොස් ආපසු එන අතරේ ඔවුන් දෙදෙනා අතර ඇති වූ නිහඬ වෙනස.
ආච්චිට ඒක නොපෙනී ගියේ නැත.
නමුත් ඇය ප්‍රශ්න කළේ නැත.
“තේ එකක් හදන්නද?”
“ඔව් ආච්චි,” සඳමාලි කීවාය.
ආච්චි සිනාසුණාය.
“හොඳයි. දෙන්නටම හදමු.”
ඇය කුස්සිය දෙසට හැරී ගියාය.
සඳමාලි ඇය පසුපස ගියාය.
අරවින්ද ඉස්තෝප්පුවේ තනිව සිටියේය.
ඔහුගේ සාක්කුවේ තිබූ පරණ ලියුම තවමත් එහි විය.
ඒ ලියුමේ තිබූ අවසාන සම්පූර්ණ වාක්‍යය ඔහුගේ මතකයට නැගුණි.
“කුඹුකේ දොළේ දිය අඩු වූ දිනක…”
ඔහු එතැනින් පසු වූ හිස් කඩදාසි කොටස අතගා බැලීය.
ඒ හිස් තැන තුළ තිබුණේ වචන කිහිපයක් පමණක් නොවිය හැකිය.
ඔහු සොයමින් සිටියේ ඒ වචන නොවේ.
ඒ වචන කියන රහසයි.
ඒ රහස කුඹුකේ දොළ යට කොහේ හෝ තැනක නිහඬව බලා සිටිනවා විය හැකිය.