කුබුකේ දොල

1996 අවුරුද්දේ වැසි සමයක්.

කළු ගඟේ ප්‍රධාන දිය පහරින් වෙන් වී, ගස් වැල් අතරින් නිහඬව ගලාගෙන ගිය කුඩා දිය පාරක් තිබුණි.

ගමට එය හඳුන්වා තිබුණේ කුඹුකේ දොළ යන නමිනි.

දොළ පටන් ගත්තේ කඳුකරයේ තෙත් වනාන්තර පැත්තකින්ද, නැතිනම් කළු ගඟේ පැරණි දිය පාරකින්ද යන්න ගමේ කිසිවෙකුට හරියටම කියන්නට නොහැකි විය.

වැසි කාලයේදී එය පුළුල් වී, ගල් අතරින් වේගයෙන් ගලා යයි.

වියළි කාලයේදී දිය පහර සිහින් වෙයි.

එහෙත් අවුරුද්දේ ඕනෑම කාලයක කුඹුකේ දොළට තිබුණේ අමුතු නිහඬකමකි.

දොළ දෙපස වූ විශාල කුඹුක් ගස් නිසාදෝ, දවල් මැද පවා එහි සමහර තැන්වලට හිරු එළිය සම්පූර්ණයෙන් වැටුණේ නැත.

ගමේ වයසක මිනිසුන් ඒ දොළ ගැන කතා කළේ හඬ පහත් කරගෙනය.

එහෙත් එය ගැන කිසිවෙකුගෙන් සම්පූර්ණ කතාවක් අසාගත නොහැකි විය.

“ඕක පරණ දොළක්.”

එක් අයෙක් කියයි.

“කළු ගඟෙන් කැඩිලා ආපු පාරක්.”

තවත් කෙනෙක් කියයි.

“නෑ… ඊට වඩා පරණ දෙයක් තියෙනවා.”

එසේ කියන විට ඔහු ඊළඟ වචනය කියන්නේ නැත.

ඒ නිසාම කුඹුකේ දොළ සමග ගමට තිබුණේ දිය පාරකට වඩා වැඩි වටිනාකමකි.

එය පරන කතාවක් විය.

කටින් කටට පැතිරුණු, පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ගිය කතාවක්.

නමුත් ඒ කතාවේ ඇත්ත. නැත්ත කුමක්දැයි කිසිවෙකු දැන සිටියේ නැත.කිසිවෙකු සොයන්න ගියේද නැත

⸻

කුඹුකේ දොළට යන පාරෙන් ටිකක් ඈතින්, ගස් කිහිපයක් අතරින් පෙනෙන නිවසක් තිබුණි.

ඒ වෙලේගෙදර ය.

පරණ රතු කැට සෙවිලි කළ වහලයක්.

ඉදිරිපස දිගු ඉස්තෝප්පුවක්.

දැව කණු.

පැරණි ලී දොරවල්.

නිවස වටා තිබුණේ පොල්, කොස්, කුඹුක් සහ අඹ ගස්ය.

උදෑසන හිරු එළිය ගස් අතරින් වැටෙන විට වෙලේගෙදර ඉදිරිපස මිදුලේ තැනින් තැන රන් පාට පැල්ලම් මෙන් ආලෝකය වැටුණි.

වෙලේගෙදරට හරියටම ඉදිරිපසින් නොව, පාරෙන් ටිකක් ඉහළට, අලුතින් තීන්ත ගෑ සුදු පැහැති නිවසක් තිබුණි.

එය ගමේ අනෙක් ගෙවල්වලට වඩා වෙනස් විය.

ඒ නිවසේ ඉදිරිපස වත්ත කුඩා නමුත් පිළිවෙළට තිබුණි.

මල් පෝච්චි කිහිපයක්.

කුඩා යකඩ වැටක්.

ඉදිරිපස දොර දෙපස වීදුරු ජනේල.

ගෙය පිටුපසින් කුඹුකේ දොළ දෙසට යන පටු පාරක්ද තිබුණි.

ඒ ගෙදරට පැමිණ තිබුණේ මාලිනී සහ රොෂාන් ය.

ඔවුන් විවාහ වී වැඩි කලක් ගත වී නොතිබුණි.

ගමේ මිනිසුන්ට ඔවුන් දෙදෙනා තවමත් අලුත්ය.

මාලිනීගේ හැසිරීම ගමේ තරුණියන්ට වඩා තරමක් වෙනස් විය.ඇගේ සරාගී රූප විලාසය ඊට හේතු විය

ඇය නගරයට හුරු වූ තරුණියකි.

ගෙදර සිටින විට සරල ඇඳුම් ඇඳ සිටියත්, ඒවායේ වර්ණ, මෝස්තර සහ ඇගේ හැසිරීම තුළ නගරයේ නිදහස් ස්වභාවයක් තිබුණි.බොහෝ විට ඇය ඇන්දේ ඇගට හිරවන ඇදුම් නිසා ශරීරයේ සියුම් තැන් පවා මනාව කැපී පෙනුනි.

ඇගේ කොණ්ඩය බොහෝ විට නිදහසේ පිටුපසට වැටී තිබුණි.

රොෂාන්ටද ගමේ තරුණයන්ට වඩා වෙනස් පෙනුමක් තිබුණි.ඔහු කඩවසම් තරුනයෙකි

සවසට ඔහු කමිසය ලිහිල් කරගෙන ඉස්තෝප්පුවේ වාඩි වී පුවත්පතක් කියවනු සඳමාලි කිහිප වතාවක් දැක තිබුණාය.

ඔවුන්ගේ ගෙදර ජනේල බොහෝ විට සම්පූර්ණයෙන් වසා තිබුණේ නැත.

දවල් කාලයේදී සුළඟ ඇතුළට එන්නට ඒවා විවෘතව තැබූ අවස්ථා බොහෝය.වැසුවද එම ජනෙල් තුලින් සදමාලිගේ කාබරයට ඇතුලත දර්ශනය විය

ඒසේම වෙලේගෙදර ඉස්තෝප්පුවේ සිටින කෙනෙකුට, පාරෙන් එහා තිබෙන එම නිවසේ සාලයේ කොටසක් පෙනුණි.

සඳමාලිට ඒ දෙස බැලුනේ නොදැනුවත්වමය.

ඇය ඒ නිවස දෙස බලන්නට පුරුදු වූයේ කවදාදැයි ඇයටම මතක නැත.

එදාද ඇය වෙලේගෙදර ඉස්තෝප්පුවේ කණුවකට හේත්තු වී සිටියාය.

මාලිනී සාලයේ ජනේලය ළඟ සිටියාය.

ඇය රොෂාන් සමඟ යමක් කියමින් සිනාසෙමින් සිටියාය.

සඳමාලි ඒ දෙස බලා සිටියාය.

ඇය හිතාමතා බලන බවක් පෙන්වන්නේ නැත.

එහෙත් ඇගේ දෑස් නැවත නැවතත් එතැනට යයි.

“ඇයි මං මේ දෙන්නා දිහා මෙච්චර බලන්නේ?”

ඇය තමන්ගෙන්ම ඇසුවාය.

මාලිනී රොෂාන්ට යමක් කියා ඔහුගේ අතට තට්ටු කළාය.

රොෂාන් සිනාසෙමින් ඇගේ අත අල්ලා ගත්තේය.

සඳමාලිගේ මුහුණට සිහින් සිනහවක් ආවේය.

ඒත් ඇය ඒ සිනහව වහාම සඟවා ගත්තාය.

ඇයට ඒ දේවල් ගැන කතා කරන්නට කෙනෙකු සිටියේ නැත.ඇගේ හැගීම් සිට යට තෙරෙපෙමින් තිබුනි

ආච්චිට කියන්නද?

නැත.

ඒ ගැන කියන්නට ඇයට ලැජ්ජාය.

ඒ නිසා ඒ සියල්ල ඇගේම හිත ඇතුළේ තිබුණි.

⸻

සවස වෙන විට වැස්සක් ආවේය.

කුඹුකේ දොළේ ජලය ටිකෙන් ටික වැඩි විය.

වැහි බිඳු වහලයට වැටෙන හඬ වෙලේගෙදර පුරා පැතිරුණි.

එදා රාත්‍රියේ මාලිනීගේ නිවසේ සාලයේ ලාම්පුවක් දැල්වුණි.

ජනේලයේ රෙදි තිර සම්පූර්ණයෙන් වසා නොතිබුණි.

ඒ නිසා පිටත සිට බලන විට, තිරය මත ඇතුළත සිටින දෙදෙනාගේ සෙවණැලි පැහැදිලිව නොවුණත් හඳුනාගත හැකි විය.

සඳමාලි තම කාමරයේ ජනේලය අසලට ගොස් සිටියාය.

ඇය එළිය දෙස බලා සිටියාය.

ඇතුළත තිබූ ලාම්පු එළිය තිරය හරහා කහ පැහැති සෙවණක් මෙන් දිස්විය.

මාලිනීගේ සෙවණැල්ල.

රොෂාන්ගේ සෙවණැල්ල.

ඒ දෙදෙනා කතා කරමින් සිටින බව පෙනුණි.රොශාන් මාලනීගේ පිටුපසින් සිටියේය.ඔහුගේ අත් ඇගේ ලැම වටා එතී තිබුනි..සෙවනැල්ල තුලින් පවා ඇගේ ලැම තිසරුන්ගේ සියුම් දාර පවා පැහැදිලිව පෙනුනි.

ඉඳහිට මාලිනීගේ සිනහ වෙන ආකාරයක් පෙනුනි.මාලනීගේ පාද යුගලෙ චායාව පැහැදිලිව සදමාලිට පෙනේ.එහි කිසිදු තැනක අපැහැදිලි තැනක් නොමැත.

සඳමාලි ජනේලයෙන් මඳක් ඉවතට වුණාය.

ඊළඟ මොහොතේ නැවතත් බැලුවාය.

ඇය තමන්ටම ලැජ්ජා වුණාය.

“මම මේ මොනවද කරන්නේ?”

ඇය ජනේලය වසා දැමීමට අත එසවූවාය.

එහෙත් වසා දැමුවේ නැත.

ඒ වෙනුවට ඇය මඳක් පසෙකට වී, තිරය අතරින් පෙනෙන එම කහ පැහැති ආලෝකය දෙස තව මොහොතක් බලා සිටියාය.

ඇගේ සිත තුළ ඇයටම නොතේරෙන ප්‍රශ්නයක් ඉපදී තිබුණි.

ආදරය කියන්නේ මේ වගේ දෙයක්ද?

ඒ ප්‍රශ්නයට පිළිතුර ඇයට තවමත් නොතිබුණි.

⸻

ඊළඟ උදෑසන ගමේ නිහඬකම බිඳ දැමුවේ පරණ මෝටර් රථයක හඬකි.

පාරේ දූවිලි ටිකක් ඉහළට නැගුණි.

වංගුවෙන් මෝටර් රථයක් මතු විය.

පරණ කළු පැහැති මෝටර් රථයකි.

එන්ජිමේ හඬෙන්ම එය අලුත් මෝටර් රථයක් නොවන බව ගමේ ඕනෑම කෙනෙකුට තේරුම් ගත හැකි විය.

මෝටර් රථය වෙලේගෙදර ඉදිරිපිට නතර විය.

සඳමාලි ඒ වෙලාවේ ඉස්තෝප්පුව අතුගාමින් සිටියාය.

ඇය අතේ තිබූ ඉදල නතර කළාය.

දොර විවෘත විය.

මෝටර් රථයෙන් තරුණයෙක් බැස්සේය.

සුදු කමිසයක්.

තද පැහැති කලිසමක්.

අතේ කුඩා ගමන් මල්ලක්.

ඔහු වටපිට බැලීය.

ගඟ තිබෙන දිශාව දෙසත්, ගස් අතරින් පෙනෙන දොළ පැත්තත් ඔහු විශේෂයෙන් බැලුවේය.

සඳමාලිට ඔහු හඳුනාගන්නට වැඩි වේලාවක් ගත වූයේ නැත.

ඇය ඔහුගේ ලිපිවල තිබූ නම දැන සිටියාය.

අරවින්ද.

කොළඹ සිට පැමිණෙන බව ඔහු ඇයට කලින්ම ලියා තිබුණි.

ඔහුගේ පියා සහ ඇගේ පියා අතර තිබූ පැරණි සම්බන්ධයක් ගැනද ඔහු ලිපිවල සඳහන් කර තිබුණි.

නමුත් අරවින්ද මෙහි පැමිණෙන්නේ ඇයිදැයි සඳමාලි තවමත් සම්පූර්ණයෙන් දැන සිටියේ නැත.

ඇය දැන සිටියේ එකම දෙයකි.

ඔහුට කුඹුකේ දොළ සොයාගැනීමට අවශ්‍ය බව.

ඒ නම ඔහුගේ ලිපියක පළමු වතාවට සඳහන් වූ දවසේ සිටම, සඳමාලිට ඒ ගැන කුතුහලයක් ඇති වී තිබුණි.

“කුඹුකේ දොළ කොහෙද කියලා ඔයා දන්නවද?”

ඔහු ලිපියක අසා තිබුණි.

ඇය පිළිතුරු ලියා තිබුණාය.

“අපේ ගෙදර ඉඳලා වැඩි දුරක් නෑ.”

ඒ වචන ලියන විට එය එතරම් වැදගත් දෙයක් නොවීය.

නමුත් දැන්…

ඇය ඉදිරියේ සිටින මිනිසාගේ දෑස් දොළ තිබෙන දිශාව සොයමින් සිටින බව ඇයට පෙනුණි.

“සඳමාලි?”

ඇය තිගැස්සුණාය.

අරවින්ද ඇය දෙස බලා සිටියේය.

“ඔයා සඳමාලි නේද?”

ඇය හිස සෙමින් සැලුවාය.

“ඔව්.”

“මම අරවින්ද.”

“මම දන්නවා.”

ඔහු සිනාසුණේය.

“ලිපිවලින් හඳුනාගත් කෙනාව ඇත්තට දැක්කාම…”

ඔහු වාක්‍යය අවසන් කළේ නැත.

සඳමාලි ඔහු දෙස බැලුවාය.

“මොකද?”

“නෑ…”

ඔහු සිනාසුණේය.

“ඔයා ලිපිවලට වඩා නිහඬයි කියලා හිතුවා.”

සඳමාලිගේ මුහුණට ලැජ්ජා සිනහවක් ආවේය.

“ආච්චි ඇතුළේ.”

“මම එන්නද?”

“එන්න.”

ඇය ඉස්තෝප්පුවෙන් ඉවතට වුණාය.

අරවින්ද ඇය පසුපසින් ගියේය.

⸻

“පුතා…”

ආච්චි ඔහුව දැක නැගිට්ටාය.

“ඔයා අරවින්ද නේද?”

“ඔව්, ආච්චි.”

“එන්න. දුර ගමනක් නේද?”

“ඔව්.”

“කහට එකක් බොමු.”

අරවින්ද සිනාසුණේය.

“හොඳයි ආච්චි.”

වෙලේගෙදර කුස්සියේ ලිප මත තිබූ කේතලයෙන් උණු වතුරේ හඬ ඇසුණි.

ටික වේලාවකට පසු සඳමාලි පිත්තල තැටියක කහට කෝප්පයක් රැගෙන ආවාය.

කෝප්පය ඔහු ඉදිරියේ තබන විට ඇගේ ඇඟිලි මඳක් වෙව්ලුණි.

අරවින්ද ඒ බව දුටුවත් කිසිවක් නොකීවේය.

“ස්තුතියි.”

“හ්ම්.”

ඇය ආපසු හැරුණාය.

ඒ වෙලාවේ ගෙදර තිබූ පරණ රේඩියෝ යන්ත්‍රයෙන් හඬක් ඇසුණි.

“අද පාර්ලිමේන්තුවේදී…”

ආච්චි රේඩියෝව දෙසට හැරුණාය.

රටේ දේශපාලන පුවත් කියවෙමින් තිබුණි.

1963 ලංකාවේ දේශපාලනය ගැන ගමේ මිනිසුන් අතර තිබූ කතාබහ, පාර්ලිමේන්තුවේ සිදුවීම්, ආණ්ඩුවේ තීරණ—ඒ සියල්ල රේඩියෝ හඬ සමඟ වෙලේගෙදර සාලයට පැමිණියේය.

අරවින්ද කහට කෝප්පය අතට ගත්තේය.

එහෙත් ඔහුගේ අවධානය රේඩියෝවේ හඬට නොවීය.

“පුතා කොහෙද ඉඳලා ආවේ?”

“කොළඹින්.”

“කොළඹ වැඩ කරනවද?”

“ඔව්.”

“ඉතින් මේ පැත්තට එන්න හේතුව?”

අරවින්ද කෝප්පය මේසය මත තැබීය.

මොහොතක් නිහඬ විය.

“මගේ තාත්තාගෙන් ඉතුරු වෙච්ච ලියුම් වගයක් තියෙනවා, ආච්චි.”

ආච්චිගේ මුහුණේ තිබූ සිනහව මඳක් නැවතුණි.

“ලියුම්?”

“ඔව්.”

“මොන ලියුම්ද?”

අරවින්ද සාක්කුවට අත දැමුවේය.

නමුත් ලියුම් කවරය එළියට ගත්තේ නැත.

“පරණ දේවල්.”

ඔහු නැවතත් ජනේලයෙන් පිටත බැලීය.

ගස් අතරින් පෙනුණේ දොළ දෙසට යන පටු පාරයි.

“මට කුඹුකේ දොළ හොයාගන්න ඕනෙ.”

ආච්චි කිසිවක් නොකියා ඔහු දෙස බලා සිටියාය.

සඳමාලිද ඒ මොහොතේ නතර විය.

අරවින්දගේ හඬ පහත් විය.

“මගේ තාත්තා ඒ දොළ ගැන ලියලා තිබුණා.”

ගෙදර පරණ ඔරලෝසුව ටික්… ටික්… කියමින් ගමන් කළේය.

පිටත වැස්ස නැවතත් පටන් ගත්තේය.

කුඹුකේ දොළේ ජලය ගල් අතරින් වේගයෙන් ගලා යන හඬ දුරින් ඇසුණි.

ඒ හඬ ඇසෙන අතරේ, අරවින්ද සාක්කුවේ තිබූ පරණ ලියුම් කවරය තදින් අල්ලා ගත්තේය.

ඒ ලියුම් කවරය තුළ තිබූ එකම වචනය—

“කුඹුකේ දොළ.”

එහෙත් ඒ වචන දෙක පිටුපස තවත් දෙයක් තිබෙන බව ඔහු දැන සිටියේය.

ඒ දේ ඔහු තවමත් කිසිවෙකුට නොකීවේය.

සඳමාලිටවත්.

ආච්චිටවත්.

කතාව පටන් ගත්තේ එතැනින්ය.